Bilindiği üzere TÜİK verilerine göre beş aylık TÜFE oranı birleşik
yüzde 16.61 oldu. 3 Temmuz’da TÜİK tarafından duyurulacak haziran ayı
verisi ile milyonların aylık ve maaşına yansıtılacak zam oranı belli
olacak. Hayat pahalılığı altında kıvranan dar ve sabit gelirli kitle
3 temmuzu iple çekmeye başladı.
Maaş ve aylıkların artmasıyla gözler memur ve emekliye promosyon
ödeyen bankalara çevrildi. Aylıkların zamlanması ile SGK tarafından
bankalara aylık ödemesi için yatırılan para tutarı da artacak.
Bankalar toplu yatan parayı ödeme gününe, hatta saatine dek kullanarak
kar elde ediyor. Lakin emeklinin kendi parasından devasa kar ederken,
bu kitleye verdikleri promosyon tutarı devede kulak kalıyor. Bankalar
belli koşullarda verdikleri promosyon konusunda emekliye son derece
cimri davranıyor. Memura ödenen promosyon tutarı daha yüksek olsa bile
onları da tatmin edici düzeyde değil.
Milyonlarca emekli, dul ve yetim 3 yıllık ödenen promosyon
tutarlarının güncellenmesini istiyor. Zira temmuzda aylıklar artacak,
bankalara yatırılan toplu para da artacak. Geçen yıl güncellenen
mevcut promosyonların satın alma gücü su dolu bardağa atılan pamuk
şeker gibi eridi. Promosyonların aylıklara yansıtılan zam oranı
doğrultusunda yükseltilmesi milyonların beklentisi. Kamu ve özel
bankalar, aylıklara ocak ile temmuzda yapılan zam oranlarını dikkate
alarak promosyon tutarlarını güncellese bile hala emeklinin
gönencine katkıda bulunacak, satın alma güçlerini yükseltecek tutarda
değil.
SGK, emekli ödemeleri için bankalara her ay 500 milyar TL’yi aşan para
yatırıyor. Ödeme gününe dek işletilen bu paradan büyük kar elde
ediyorlar. Buna karşılık paranın asıl sahibi olan emekliye gülünç
sayılacak promosyon ödüyorlar. Oysa o para emeklinin anasının ak sütü
gibi yılların emeğinin karşılığı. Emekliye karşı cimri davranmakta
birbirleriyle yarışıyorlar. Elde edilen kara karşılık ödenen promosyon
son derece düşük. Bankaların SGK tarafından yatırılan aylık turlarına
ve bundan elde ettikleri kazanca göre daha fazla promosyon vermesi
gerekiyor.
Bankalar, aylığını taşıyan, fatura ödeme talimatı veren ve kredi kartı
alan emekli ile üç yıllığına promosyon anlaşması yapıyorlar. Bir
anlamda üç yıl süre ile emekliyi kendilerine bağlıyorlar. Üç yıl
boyunca promosyonlar sabit kalıyor. Bazen iki yılda bir
yenileyebiliyorlar. Emeklinin yoksun olmaması için promosyonların her
6 ayda bir aylık artışlarına koşut güncellenmesi gerekiyor. Ki
emekliye bir ölçüde soluk aldırsın.
SGK, 17 milyonu aşkın emekli, dul ve yetime aylık ödüyor. Dev
kitleye her ay ödenen devasa para söz konusu. Bankalar emekli, dul ve
yetime halen aylık tutarlarına göre çeşitli kampanyalarla 3 yıl için
en çok 35 bin TL’ye varan promosyon ödüyor. Emekli, dul ve yetimin
eline geçen aylıklara göre promosyon tutarları değişiyor. Lakin yaşam
maliyetlerini karşılamaktan çok uzak. Oysa bankalar kamu ve özel
sektör çalışanlarına karşı son derece bonkör, emekliye eli sıkı .
Kızışan rekabetten ötürü promosyon tutarları belirli dönemlerde
yükselse bile emeklinin beklentisinin çok uzağında . 9 yıldan bu
yana uygulanan , sayıları 17 milyonu aşan, yakın gelecekte 20 milyona
ulaşması beklenen emekliyi hoşnut etmiyor mevcut promosyonlar. Satın
alma gücünü iyiden iyiye yitirdi . Dört kişilik emekli ailesinin
dışarıda bir akşam yemeği ödemesini bile zor karşılıyor.
Bankalar 3 yıl özel fırsatlarla kendine bağladığı emekli aylığını
ödeme gününe, saatine değin işletirken, promosyon için emekliye en az
bir otomatik fatura ödeme talimatı vermesine zorluyor. Aylıkların
çoğunluğunu ödeyen kamu bankaları, özellikle kırsalda şubeleri yaygın
olan Ziraat Bankası promosyonu artırarak bu konuda ilk adımı atmalı.
Diğer bankalar da müşteri yitirmemek için peşlerinden gelecektir.
Siyasi irade emeklinin talebini dikkate alarak kamu bankaları
aracılığı ile maaş ve aylık promosyonunu rahatlıkla artırabilir.