2023 yılı Mart ayında yürürlüğe giren 7438 sayılı yasa ile 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi olanlar yaş şart aranmaksızın prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık sürelerine göre emekli olmaya hak kazandı. 9 Eylül 1999 ve sonrası sigorta girişi olanlar yasa kapsamı dışında bırakıldı. Mart 2023’ten bu yana 3 milyon civarında kişi EYT yasasından yararlanıp emekli oldu. Emekli olanlar arasında 38-40 yaşında kişiler de var. Aşamalı şekilde koşulları yerine getirenler emekli olmaya devam ediyor.
8 Eylül 1999 ve öncesi sigortalı olanlar yasadan yararlanırken, 9 Eylül ve sonrası sigorta girişi olanlar yasadan yararlanamadı. Bir günle emekli olma hakkını kaçıranlar büyük mağduriyete uğradı. Şöyle ki; 8 Eylül ve öncesi sigorta girişi olanlarla 9 Eylül ve sonrası sigortalı olanlar arasında emeklilik yaşında 17-20 yıl fark oluştu. 9 Eylül ve sonrası işe girişi olanlar doğal olarak kendilerine haksızlık yapıldığı gerekçesiyle tepki gösteriyor ve yeni düzenlemeyle mağduriyetlerinin giderilmesini istiyor. Bir günle emekliliği kaçıranlar kendilerine “Emeklilikte Tarihe Takılanlar” diyorlar. Öyle ki dernekleştiler “ Kademeli Emeklilik Federasyonu” adı altında toplandılar. Meydanlara çıkarak tepkilerini gösteriyor, bir günle oluşan mağduriyetlerinin giderilmesini iktidara duyurmaya çalışıyorlar.
7438 sayılı yasanın mağdurları, “Aynı yaşta ve aynı primi ödemiş iki kişiden biri, sadece bir gün erken işe başladığı için EYT yasası ile emekli olabiliyor. Diğeri emekli olamadığı için 17-20 yıl daha fazla çalışmak zorunda kalıyor. Emekli olan düşük ücretle çalışmaya razı olduğundan işverenler tarafından tercih edilirken , emekli olamayanlar geçimini sağlamak için tam sigorta ve yüksek ücret isteyince iş bulabilmekte zorlanıyor. Bu durum adil mi?” diye haklı olarak yakınıyorlar.
Ailenizde veya yakın çevrenizde bir günle emeli olabilme hakkını kaçıran, 17-20 yıl daha çalışmak zorunda olanlar mutlaka vardır. Bir, iki, üç yıl değil tam 20 yıl daha çalışmak zorunda bırakılmak nasıl izah edilebilir. Tek suçları 9 Eylül ve sonrası sigortalı olmak. Var olan eşitsizlik ve mağduriyet TBMM’nin yeni yasama yılında yasal düzenlemeyle giderilmelidir. Yüz binlerce çalışan umutla kademeli emeklilik yasasının çıkarılmasını bekliyor. Mağdurlar, sigorta başlangıç tarihine bağlı farklılıkların giderilmesini, emeklilik yaşının prim gün sayısının tamamlandığı tarihe bağlanmasını, yaş şartının kademeli ,öngörülebilir ve aktüeryal denge ile uyumlu hale getirilmesini istiyor.
Önerileri; sigortalıların yaşlılık aylığına hak kazanma yaşı, sigorta giriş tarihine bakılmaksızın prim gün sayısının tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak uygulanması ve 8 Eylül 1999 ile Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanların 7000 prim gün ile emekli aylığına hak kazanması. Hazırladıkları raporları ve önerileri iktidar ve muhalefet partilerine ilettiler. Ancak iktidardan taleplerine karşılık olumlu bir yanıt alamadılar.
Hükümetin zaten bu konuda kamuoyuna yansıyan bir çalışması da yok. Bir ara Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın kademeli emekliliğe ilişkin çalışma yürüttüğü kamuoyuna yansımıştı. Ne var ki arkası gelmedi. Aslında kademeli emeklilik hükümetin gündeminde bile yok. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler bu yöndeki sorulara “Gündemimizde bu konu yok” diyerek karşılık vermişti. EYT’nin maliyetinin bütçeye çok ağır olduğunu düşünen siyasi iradeden kademeli emeklilik bekleyenlere umut ışığı yok. 2023’te olduğu gibi önümüzdeki yıl olası bir seçimde muhalefet partilerinin bastırması ve oy kaygısı ile hükümetin gündemine o zaman gelebilir. Görünen o ki, bir günle emekliliği kaçıran yüz binler şimdilik beklemeye devam edecek.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek , 7438 sayılı EYT yasasının maliyetinin sadece 2024 yılında 724 milyar TL olduğunu, bunun da milli gelirin yüzde 2’sine denk geldiğini belirterek yasadan duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirmişti. Mehmet Şimşek yeni bir düzenlemeye bugünkü ortamda onay vermez. 2023 yılı seçimlerinde muhalefet partilerinin öncelikli seçim vaatlerinden biri EYT olunca, iktidar buna kayıtsız kalamayarak yasayı çıkarmak zorunda kalmıştı. Zira işin ucunda oy vardı. EYT’liler de hatırı sayılır bir oy oranına sahipti O yasa da öyle çıkmıştı.