Öğrenci affından öğretim görevlilerinin yaş haddine kadar düzenlemeleri içeren "Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun", Resmi Gazete'de yayımlandı.
Öğrenci Affı düzenlemesinin üniversite hayatına getirdiği yenilikleri madde madde sıraladık:
1- AZAMİ ÖĞRENİM SÜRESİNİ DOLDURAN ÖĞRENCİLERE SINAV VE TEKRAR HAKKI
Yeni düzenlemeyle, azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için son sınıfta bulunan öğrencilere, intörnlük eğitimi dönemi hariç olmak üzere, başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı tanındı.
Teorik veya uygulamalı derslerin tamamında başarılı olmasına rağmen uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlamamış, bu eğitimleri tamamlamamış ya da söz konusu eğitimlerde başarısız olmuş öğrencilere de uygulamalı eğitim veya intörnlük eğitimlerini tamamlama imkanı sağlanacak.
Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri ise ek sınav hakkından yararlanamayacak. Uygulamalı eğitim ve intörnlük eğitimine ilişkin esasları belirleme yetkisi Yükseköğretim Kurulu'nda (YÖK) olacak.
Kanunla, yükseköğretim kurumlarında hazırlık dahil bütün sınıflarda intibak, ön lisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dahil
ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla belirlenen esaslara göre 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.
2- AFTAN YARARLANAMAYANLAR
Bu aftan; terör suçu ile kasten öldürme suçlarından, işkence suçundan, eziyet suçundan, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun "manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz" başlığındaki suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç tutulacak.
3- BU OKULLARDAN İLİŞİĞİ KESİLENLER AF KAPSAMI DIŞINDA
Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi ile buna bağlı eğitim-öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile buna bağlı eğitim-öğretim kurumları, Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler ile Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görmekteyken kendi isteğiyle veya başka sebeplerle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında bu madde hükümleri uygulanmayacak.
4- ÖĞRETİM ÜYELERİNE 75 YAŞINA KADAR ÇALIŞMA İZNİ
Düzenlemeyle öğretim üyelerinin yaş haddinden sonra sözleşmeli olarak istihdam edilmesine ilişkin kapsam da yeniden belirlendi.
Yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvuruda bulunan ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlardan, yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görevlerinde kalmalarında fayda görülenler; yükseköğretim kurumunun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararıyla, emeklilik yaş haddini doldurdukları tarihten itibaren 75 yaşını geçmemek üzere sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.
Bu kapsamda istihdam iki yıllık sözleşme dönemleriyle gerçekleştirilecek ve emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar sürdürülebilecek.
Yükseköğretim Kurulu, sözleşmeli olarak çalıştırılacak öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya yükseköğretim kurumu bazında sınırlandırabilecek. Uygulamanın hizmet gerekleri ve akademik kriterlere uygun yürütülmesi amacıyla gerekli belirlemeleri de YÖK yapacak.
Yaş haddinden sonra sözleşmeli olarak görev yapan öğretim üyelerinin, kadrolu öğretim üyesi olarak çalışırken sahip oldukları özlük haklarının devamı ve fiili çalışmaya bağlı ödemelerde kadrolu ve sözleşmeli öğretim üyeleri arasında uygulama birliğinin sağlanması da yasal güvenceye bağlandı.
5- YÜKSEKÖĞRETİM DENETLEME KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DÜZENLEME
Resmi Gazete'de yayımlanan Kanun'a göre, Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurul'da geçirdikleri süreler de yeniden düzenlendi.
Buna göre üyelerin Kurul'da geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümleri uyarınca fiilen mesleklerinde geçirilmiş kabul edilecek. Bu süreler, terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak.
Üyelerin yaş haddinin belirlenmesinde ise üye seçilmeden önce görev yaptıkları kadronun yaş haddi esas alınacak.
6-AKADEMİK PERSONELE YURT DIŞI İMKANI
Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, bütün özlük hakları saklı kalmak üzere aylıklı izin verilebilecek.
Bu izin, üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla 3 yılı aşmamak üzere kullanılabilecek.
Uluslararası antlaşmalarla kurulan üniversitelerde ve YÖK'ün taraf olduğu protokoller kapsamında ikili anlaşmalarla yurt dışındaki yükseköğretim kurumları bünyesinde açılan programlarda ise bu süre 5 yıla kadar artırılabilecek.
7-AKADEMİK ÇALIŞMALARDA SAHTECİLİĞE AĞIR YAPTIRIM
Düzenlemeyle akademik etik ihlallerine ilişkin yaptırımlar da genişletildi.
Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz olarak hazırlanmış yayın ve çalışmaları atama, yükselme, unvan veya derece kazanımında kullananların yanı sıra, bu fiilleri başkaları adına gerçekleştirenlere veya bu eylemlere aracılık edenlere de meslekten çıkarma cezası uygulanacak.
8- MESLEKTEN MEN CEZASI VERİLEBİLECEK
Kanunla, anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmalarla ön lisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan alan kişiler, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak, bu yolla kazanılan akademik derece ve ünvanlar geri alınacak.
9- 5 BİN GÜNDEN 10 BİN GÜNE KADAR ADLİ PARA CEZASI
Bu kapsamdaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Fiilin, meslek edinen kişilerce işlenmesi halinde verilecek adli para cezası 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olmayacak. Bu yayın ve çalışmaları kullanmak suretiyle diploma derecesi veya akademik ünvan alan kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.
Bu suçtan dolayı tüzel kişilere, Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanacak.
10- SAHTE DİPLOMAYA "BELGEDE SAHTECİLİK" CEZASI
Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika belgesini sahte olarak düzenleyen ve düzenletenler Türk Ceza Kanunu'nun "resmi belgede sahtecilik" hükmüne göre cezalandırılacak.
11- DİSİPLİN SORUŞTURMALARINDA YENİ DÖNEM
Disiplin soruşturmalarının yürütülmesi, ifade alınması ve savunma hakkının kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar da yeniden düzenlendi.
Yeni düzenlemeye göre soruşturmacının, soruşturulana göndereceği ifadeye davet yazısında hakkındaki iddiaları açıkça belirtmesi gerekiyor. İfade için 7 günden az olmamak üzere süre verilecek. Bu süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi halinde dosyadaki mevcut deliller kapsamında işlem yapılacağı bildirilecek.
Disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından gönderilecek savunmaya davet yazısında ise teklife esas alınan eylemin ne olduğu, bu eyleme karşılık gelen disiplin cezasının ne olduğu ve savunmanın hangi süre içerisinde yapılması gerektiği açıkça belirtilecek.
12- SAVUNMA SÜRESİ 7 GÜNDEN AZ OLMAYACAK
Savunma süresinin de 7 günden az olmaması öngörülüyor. Süresi içerisinde savunma yapılmaması halinde kişinin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği kendisine bildirilecek.
Ayrıca soruşturulana, savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceği de hatırlatılacak.
13- YAN DAL UZMANLIĞI BULUNANLARA EK ÖDENEK
Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranları da yeniden düzenlendi.
Bu kişilerin ek ödeme tavan oranı, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin aldığı ödeme oranına eşitlenecek.
14- ORTAK ARAŞTIRMA MERKEZLERİNE DÜZENLEME
Ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanlarının, kendi üniversitelerinde yürütülen döner sermaye faaliyetlerine katkıları da dikkate alınarak ilgili mevzuat kapsamında ek ödemeden yararlanmaya devam etmeleri sağlanacak.
Projeler kapsamında elde edilen dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek ve proje kapsamında ortak uygulama ve araştırma merkezi üniversitelerine özgülenebilecek.
Projenin tamamlanmasının ardından dayanıklı taşınırların kurumlar arasında bedelsiz olarak hangi yükseköğretim kurumuna devredileceğine ortak uygulama ve araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek.
Koordinatör üniversitenin değişmesi halinde ise ortak uygulama ve araştırma merkezinin borç, alacak ve nakit bakiyeleri yeni koordinatör üniversiteye aktarılacak.
15- ÜNİVERSİTELERE BİLİMSEL ARAŞTIRMA DESTEĞİ
Birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5'i, ilgili üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi amacıyla merkezi yönetim bütçesinden üniversite bütçelerine aktarılacak.
Bir sağlık tesisinin birden fazla üniversiteyle birlikte kullanım protokolü bulunması halinde yüzde 2,5'lik oran, üniversitelerin sağlık tesisinde görevlendirdiği öğretim elemanı sayısıyla orantılı olarak paylaştırılacak.
Bu kapsamda uygulanacak usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
16- YENİ ÜNİVERSİTELER EĞİTİM VE ÖĞRETİME YÖK'ÜN KARARIYLA BAŞLAYACAK
Devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumları, eğitim ve öğretime YÖK'ün kararıyla başlayacak. Eğitim ve öğretime başlayan akademik birimler, sonradan ortaya çıkan sebeplerle ve ilgisine göre fakülte, enstitü ve yüksekokullar cumhurbaşkanı kararı ile konservatuvar, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi gibi akademik birimler ise YÖK kararı ile kapatılabilecek.
17- 48 ÜNİVERSİTEYE YENİ KADRO
48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi, araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek.
Kanun'un "Kurumlara dönüş" başlıklı hükmünde belirtilen koşulları taşıyan ve 67 yaşını dolduran tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzman olup devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmış öğretim üyeleri, 3 yıl içinde ihtiyacı olan bir yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.
Tıpta uzmanlık eğitimi kontenjanlarında araştırma görevlisi kadrolarının kullanılmaya başlanması nedeniyle ortaya çıkan araştırma görevlisi kadro ihtiyacı başta olmak üzere yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadro ihtiyacının karşılanması amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi, araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek.
18- VAKIF ÜNİVERSİTELERİNE VERGİ TEŞVİKİ KOLAYLIĞI
Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinden kesilen gelir vergisinin iade edilmesine yönelik teşvikten yararlanabilmesi için aranan toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden oluşması şartı kaldırılacak.
