Türkiye'de solcuların cennet diye tasvir ettiği Küba uzun süredir gıda ve enerji kriziyle karşı karşıya.
Sık sık elektriklerin kesildiği ülkede, kıtlık tehlikesi baş göstermiş durumda.
Genç nüfusu hızla azalan Küba'da gıda problemi özellikle yaşlı nüfusu doğrudan etkiliyor.
ABD BASKISI
Küba'nın krizi, ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkenin küresel ekonomiye angaje olması gerektiği çağrıylarıyla hızlandı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio liderliğindeki müzakerelerin odak noktasının yönetimin devri olduğu ifade ediliyor.
Trump, zaman zaman Küba'nın da Venezuela gibi operasyona uğrayacağını ima eden açıklamalar yapıyor.
Yakıt stoklarının kritik seviyeye gerilediği Küba’da elektrik üretimi düşerken ulaşım, sanayi ve turizm faaliyetleri büyük ölçüde durdu. Uzun kesintiler, gıda tedariki ve sağlık hizmetlerinde ciddi aksamaya yol açtı.
Venezuela’dan gelen petrol akışının kesilmesi Küba’nın enerji üretimini doğrudan etkiledi. Ülke genelinde günlük saatler süren elektrik kesintileri yaşanırken başkent Havana geceleri büyük ölçüde karanlığa gömülüyor.
Enerji tasarrufu amacıyla bazı okullarda eğitime ara verildi, kamu çalışanları zorunlu izne çıkarıldı. Dizel kıtlığı nedeniyle toplu taşıma seferleri azaltıldı, çöp toplama hizmetleri aksadı.
Hastaneler ise jeneratör yakıtı sınırlı olduğu için yalnızca acil hizmetlere öncelik vermek zorunda kaldı.
Turizm ve sanayi durma noktasında
Yakıt eksikliği uçuş iptallerine yol açarken turizm gelirleri sert şekilde geriledi. Bazı ülkelerin seyahat uyarıları sektördeki düşüşü hızlandırdı.
Madencilik tarafında nikel ve kobalt üretimi yakıt yetersizliği nedeniyle askıya alındı. Bu durum, Küba’nın döviz gelirlerinde yeni bir kayıp anlamına geliyor.
Geleneksel Habanos puro festivalinin iptali de ekonomik daralmanın sembollerinden biri oldu.
Gıda arzında kırılma
İthalata bağımlı olan Küba’da yakıt kıtlığı lojistik maliyetlerini katladı. Soğuk zincirin sık sık kesilmesi gıda kayıplarını artırırken pazarlarda ürün çeşitliliği hızla azaldı.
Taşradan şehirlere ürün taşımanın maliyeti iki üç katına çıktı. Satıcılar kısa süre içinde tezgâhlarda satacak ürün bulmakta zorlanabileceklerini belirtiyor.
Siyasi gerilim tırmanıyor
ABD yönetimi Küba’nın ekonomik modelini değiştirmesi gerektiğini savunurken Havana yönetimi yaşananları “enerji ablukası” olarak nitelendiriyor.
Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel halka tasarruf ve “direniş” çağrısı yaptı. Ancak artan ekonomik baskı özellikle turizm sektöründe çalışanlar arasında göç eğilimini güçlendiriyor.
Enerji arzının kısa vadede toparlanmaması halinde daha uzun elektrik kesintileri, gıda kıtlığı ve yeni bir göç dalgası ihtimali öne çıkıyor.
GIDA KRİZİ
Ülke tarım politikalarındaki sorun nedeniyle gıda ihtiyacını uzun yıllar ithalatla sağladı.
ABD'den gıda ithal eden özel şirketler, sürekli hale gelen elektrik kesintileri nedeniyle ürünlerini soğutamadıklarından ithalat yapamıyor.
Pazar yerlerindeki satıcılar da taşradan şehre ürün getirmenin maliyetinin çok artması nedeniyle ürün bulamıyor.
Gıda problemi ülke genelinde bir kıtlık riskine doğru gidiyor.
TEMEL GIDAYA ERİŞİM ZORLAŞTI, SAĞLIK SİSTEMİ ÇÖKTÜ
Pirince, yağa, yumurtaya ve taze sebzeye erişimin aylardır zorlaştığı Küba'da, market raflarının boş olduğu ve restoranların malzeme bulmakta güçlük çektiği bildiriliyor. Bu durum, otel doluluk oranlarının düşmesine neden oluyor.
Ekonomik krize ek olarak, ülkede dang humması, chikungunya ve oropuche virüsü gibi hastalıkların yayılması sağlık sistemini de çökme noktasına getirdi. İlaç ve ekipman eksikliği, hatta elektrik yetersizliği nedeniyle basit bir hastalığın bile turistler için tehlikeli hale geldiği vurgulanıyor.
SUÇ ORANLARI ARTTI, UZMANLAR UYARDI
Ekonomik çöküşün bir yansıması olarak ülkede suç oranları da yükselişte. Turistler, yerel halk tarafından hedef alındıkları için hırsızlık ve gasp vakaları artıyor.
ABD Büyükelçiliği de yayınladığı güvenlik uyarısında, kıtlık, elektrik kesintileri ve artan suç oranlarının turist bölgelerinde ciddi risk oluşturduğunu belirtti. Uzmanlar, mevcut güvenlik, sağlık ve altyapı sorunları göz önüne alındığında, tatil planı yapanların Küba'yı 2026 için liste dışı bırakmalarını öneriyor.
YAKIT BULUNAMIYOR
Küba'nın diplomatik problemler nedeniyle etrafında yakıt sağlayabilecek müttefiki pek kalmamış durumda. Ülkenin ayakta kalabilmek için yüz milyonlarca dolarlık enerji kaynağına ihtiyacı var.
Ülkedeki sınırlı petrol de artık tükenmek üzere.
Küba'da faaliyet yürüten önemli şirketlerden Sherrit International, enerji problemi nedeniyle nikel ve kobalt madenciliğiyle ilgili operasyonlarına ara verdiğini duyurdu.
TURİSTLER AYAĞINI KESTİ
Küba'daki ekonomik problemlerin kaynağında turizm gelirlerinin düşüşü ön planda.
Turistlerin ayağını kesmesinde ülkeye dönük seyahat uyarıları önemli rol oynadı. İngiltere ve Kanada, vatandaşlarına adaya zorunlu olmayan seyahatlerden kaçınma uyarısı yaptı.
Bu nedenle ülkede düzenlenen büyük festivaller iptal edildi.
Ülkedeki diplomatik gerilim nedeniyle turizm sorununun devam etmesi öngörülüyor.
DERSLER ASKIYA ALINDI
Enerji tasarrufu amacıyla okullarda dersler askıya alındı ve bazı çalışanlar zorunlu izne çıkarıldı.
Neredeyse boş kalan oteller kapatıldı ve uzun uluslararası uçuşlar için yeterli jet yakıtı bulunmadığından Rusya ve Kanada’dan uçuşlar iptal oldu.
Birçok iş kolunun çalışmayı sürdürememesi nedeniyle hayat aksıyor. Yollarda çöp dağları oluşuyor.
